حفاظت در برابر برقگرفتگی _ پیوست 5

فصل ششم

حفاظت در برابر برقگرفتگی

پیوست 5- در سیستم TN مدارهای “4%،0 ثانیه” و “5 ثانیه” را به علت خطراتی که از نظر برقگرفتگی به وجود می آورند نباید از یک تابلو تغذیه نمود.

6P5 -0- کلیات

      در فصل سوم راجع به اهمیت زمان در برقگرفتگی به تفصیل صحبت شده است. در انجا عوامل اصلی موثر در شدت برق زدگی، که عبارتند از شدت جریان عبوری از بدن، مدت زمان برقراری جریان، شرایط محیطی و نحوه احتمال تماس با برق، نقش زمان و نحوه تماس با برق، مورد توجه قرار داده شده است.

IEC مدارها را به دو گروه تقسیم کرده است که به آنها اصطلاحاً مدارهای “4، 0 ثانیه” و “5 ثانیه” گفته می شود. تغذیه این دو گروه مدار از یک تابلو اشکالاتی را بوجود می آورد که در اینجا مورد بحث قرار خواهد گرفت.

6P5-1- مدارهای”4 ، 0 ثانیه”

    راجع به مفهوم “آستانه رهایی” در فصل سوم صحبت شده است. به طور خلاصه و دقیقتر،” شدت جریان آستانه رهایی” حداکثر شدت جریانی است که در صورت عبور از بدن یک فرد، وی قادر خواهد بود خود را از تماس با جسمی که بدنه آن برقدار شده است، رها سازد. نقطه تماس برق معمولاً دست است و جسمی که بدنه آن برقدار شده است،معمولاً (ولی نه همیشه) یک وسیله کار کوچک، مانند یک مته برقی، است که محکم در دست فشرده می شود. فرض بر این است که اگر شدت جریان از این مقدار بیشتر شود، عضلات دست منقبض یا “قفل” می شوند و دیگر به سادگی در زمانی کوتاه نمی توان مته مثال فوق را انداخته و تماس با برق را قطع کرد. نقطه تماس دوم انسان با برق معمولا زمین است که در شرایط عادی”رهایی” از آن ممکن نیست. برای این نوع موارد یعنی آنهایی که رهایی از ولتاژ با برق به دلیل قفل شدن عضلات ممکن نیست و ولتاژ شبکه تا 230=  U0 ولت است، وسایل حفاظتی خودکار باید برق را حداکثر در 4، 0 ثانیه قطع کنند.) جدول 6-2 و بند 621-3-3 را ببینید) علاوه بر تجهیزات و لوازم و دستگاههایی که به طور انفرادی یا گروهی تغذیه شده و مشمول این قاعده می باشند، کلیه مدارهای تغذیه کننده پریزها هم باید در صورت بروز اتصالی به صورت خودکار در ظرف 4، 0 ثانیه جریان برق را قطع کنند چون هر کدام از پریزها ممکن است تغذیه کننده یک مته برقی یا وسیله ای مشابه آن باشند.

6P5-2- مدارهای “5 ثانیه”

    با توجه به مطالب بالا، به شرطی که رهایی از تماس با بدنه برخلاف مثال قبلی ممکن باشد، در شرایط مشابه می توان به جای 4، 0 ثانیه، مدار را ظرف 5 ثانیه قطع کرد. بدون آنکه آسیبی به فرد برق زده برسد. شرط فوق هنگامی برآورده شده تلقی می گردد که وسیله مورد بحث بزرگ باشد، به نحوی که در دست گرفتن محکم ان یا قسمتی از آن ممکن نباشد. طبق IEC کلیه تجهیزات نصب ثابت دارای این خاصیت می باشند.

6P5 -3- اشکالات تغذیه مدارهای”4،0 ثانیه” و “5 ثانیه” از یک تابلو

    در شکل 6P5-1 یک وسیله نصب ثابت (دستگاه تراش) و یک مدار پریز که مته دستی از آن تغذیه می کند به تابلوی P3 وصل می باشند. یکی از آنها (دستگاه تراش) باید حداکثر ظرف 5 ثانیه و دیگری (پریز) حداکثر ظرف 4، 0 ثانیه قطع کند.

درست است که بنا به فرض چناچه اتصالی در مته ای که از پریز تغذیه می کند رخ دهد، در ظرف 4، 0 ثانیه فیوز مدار را قطع خواهد کرد اما اگر اتصالی در دستگاه نصب ثابت اتفاق افتد وضعیت غیر از این خواهد بود.زیرا بنا به فرض وسیله حفاظتی دستگاه نصب ثابت می تواند تغذیه را تا 5 ثانیه ادامه دهد و سپس قطع کند. اما با توجه به وجود همبندی بین هادیهای حفاظتی (PE)، ولتاژ تماس در مته دستی به همان مدت یعنی 5 ثانیه برقرار خواهد ماند که برای مدارهای پریز، که باید ظرف 4، 0 ثانیه قطع کند، قابل قبول نیست. دیاگرام نحوه پخش ولتاژ در طول خط را به خوبی نشان می دهد.

6P5-4- در مورد مدارهای “4،0 ثانیه” و “5 ثانیه” که در یک فضا قرار دارند چه کار باید کرد

    در زندگی روزمره انواع دستگاههای “5 ثانیه” و “4، 0 ثانیه” در یک محیط نصب می باشند که با توجه به مباحث بالا تغذیه آنها از یک تابلو ممکن نیست. پس چه باید کرد” دو راه حل به نظر می رسد:

  • تنظیم وسایل حفاظتی همه دستگاهها اعم از “5 ثانیه” و” 4، 0 ثانیه”، به مدت 4،0 ثانیه.

انجام این کار همیشه ممکن نخواهد بود، زیرا دستگاههای “5 ثانیه” ممکن است به طور عادی دچار اضافه بار موقت شوند که به سبب وسایل حفاظتی حساستر (4،0 ثانیه) برق آنها بدون دلیل قطع شود.

  • ایجاد همبندی اضافی برای همولتاز کردن
  • تغذیه مدارهای “4،0 ثانیه” با استفاده از کابلهای اختصاصی که به تابلوهایی نزدیکتر به منبع وصلند.

شکل 6P52 و شرح مربوط به آن، روش تغذیه مدارهای “4،0 ثانیه” را با استفاده از کابل اختصاصی از تابلوی اصلی در مقایسه با سیستم قبلی را(که قابل قبول نیست) نشان می دهد.

شکل 6P5-2 چرا نباید مدارهای 4، 0 ثانیه و 5 ثانیه را از یک تابلو تغذیه کرد.

شرح شکل 6P5-2