Tel: 021 3390 3552 , 021 3390 1804
آخرین مقاله ها در سایت

همبندی کمکی برای همولتاژ کردن

همبندی کمکی برای همولتاژ کردن

621-6- همبندی کمکی برای همولتاژ کردن

621-6-1- اجزای همبندی شونده

      همبندی کمکی برای همولتاژ کردن باید کلیه بدنه های هادی را که همزمان قابل لمس می باشند در بر گیرد و حاوی اجزای فلزی ساختمان شامل میلگردهای بتن مسلح باشد،البته اگر در دسترسی به ان ممکن باشد. همچنین همبندی کمکی برای همولتاژ کردن باید به هادیهای حفاظتی همه تجهیزات، از جمله پریزها، وصل باشد.

 

621-6-2- اطمینان نسبت به کارآیی همبندی کمکی برای همولتاژ کردن

      اگر کوچکترین شکی نسبت به کارآیی سیستم همبندی کمکی بررای همولتاژ کردن وجود داشته باشد، لازم است نسبت به صحت رابطه زیر اطمینان حاصل شود:

(6-8)                                                                               R

که در آن:

R= مقاومت بین بدنه های هادی که همزمان در دسترس می باشند و بدنه های هادی بیگانه؛

Ia=شدت جریانی که سبب عمل وسیله حفاظتی می شود.

در مورد وسایل جریان تفاضلی:  

در مورد وسایل اضافه جریان Ia= جریانی است که سبب قطع وسیله حفاظتی در 5 ثانیه می شود.

(پیوست 6P4 را ببینید)

یاد آوری- برای بررسی گفته شده در این بند، شکل 621-5 را مطالعه کنید و بند 621-2-2 را هم ببینید.

 

حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم بدون قطع خودکار مدار

622- حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم بدون قطع خودکار مدار

622-0- کلیات

     قطع خودکار مدار، با توجه به سیستمهای توزیع IT ,TT-TN ، مهمترین روش حفاظت در برابر برقگرفتگی در تماس غیر مستقیم است. اما روشهای دیگری نیز وجود دارند که در آنها از روش قطع خودکار استفاده نمی شود.در این بخش راجع به انواع این روشها صحبت خواهد شد.

شکل 622-1 حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم بدون قطع خودکار تغذیه(بر اساس IEC 364441)

622-1- پیشگفتار

    حفاظت در برابر برقگرفتگی در تماس غیر مستقیم بدون استفاده از هادی حفاظتی ممکن است به 4 گونه انجام شود:

  • در صورت استفاده از تجهیزات کلاس II؛
  • در صورتی که محیط عایق باشد؛
  • اگر از همبندی همولتاژ کننده در محیط عایق و بدون اتصال به زمین استفاده شود؛
  • اگر از روش جدایی الکتریکی استفاده شود.

در زیر درباره هر یک از این روشها بحث می شود.

 

622-2- حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم با استفاده از تجهیزات کلاس II

     بهترین روش در پیشگیری از برقگرفتگی در صورت بروز اتصالی صرفنظر از نوع سیستم برق و دیگر ملاحظات، استفاده از تجهیزاتی است که علاوه بر عایقبندی اصلی دارای عایقبندی تکمیلی نیز باشند که آنها را تجهیزات کلاس II می نامند. (بند 620-1(3) را ببینید). اما در وضعی که صنعت برق و دیگر صنایع در ان به سر می برندف حداقل در حال حاضر قادر نیستند کلیه لوازمو تجهیزات خود را با بدنه های تمام عایق یا با عایقبندی دوبل و خلاصه با مشخصات کلاس II تولید کنند. این موضوع مخصوصاً در مورد لوازم حرارتی غیر ممکن است. در هر صورت تجهیزات کلاس   II به سه صورت قابل حصول می باشند.

-تجهیزات کلای II از نوع فابریکی که کلیه آزمونهای نوعی و فردی را طبق استاندارهای مربوط در کارخانه سازنده می گذرانند. این لوازم همگی دارای علامت دو مربع داخل هم طبق شکل 622-2 میباشند. جدول 6-1 را هم ملاحظه کنید.

-تجهیزاتی که دارای عایقبندی تکمیلی می باشند؛ یعنی علاوه بر عایقبندی اصلی، دارای یک لایه عایقبندی اضافی می باشند که در حین نصب تاسیسات الکتریکی بر روی تجهیزات اعمال می شود و به آن درجه ای از عایقبندی که معادل عایقبندی کلاس  IIاست، می دهد.در اغلب موارد”لایه اضافی” یک جعبه یا محفظه عایق است که کل تجهیزات مورد نظر را در خود جای می دهد.

-تجهیزاتی که دارای عایقبندی تقویت شده می باشند این عایقبندی “تقویت شده” در حین نصب تاسیسات الکتریکی بر روی تجهیزات اعمال می شود و به آن درجه ای از عایقبندی را که معادل عایقبندی کلاس II  است، می دهد. استفاده از عایقبندی تقویت شده تنها در مواردی که به دلایل ساختاری امکان استفاده از عایقبندی تکمیلی وجود نداشته باشد مجاز می باشد.

شکل 622-2 نحوه تشکیل عایقبندی تقویت ده برای مطابقت با تجهیزات کلاس II

نکات مهمی که باید در این نوع روش حفاظتی رعایت شوند عبارتند از:

  • دریچه ها یا قسمتهای باز شو در بدنه های هادی را باید بتوان فقط با نوعی ابزار باز نمود(با دست خالی نباید امکان باز شدن وجود داشته باشد). در غیر این صورت پشت در یا قسمت باز شونده بدون ابزار، باید حصار یا مانعی عایق باشد که از تماس با قسمتهای برقدار جلوگیری کند که آنرا بتوان فقط با نوعی ابزار پیاده کرد. حصار یا مانع عایق باید دارای حداقل درجه حفاظت IP2X باشد.
  • هیچ نوع اجزای فلزی که ممکن است ناقل پتانسیل به بیرون از محفظه عایق باشند، نباید از بدنه یا در پوش، عبور کند. محفظه عایق نباید دارای پیچهایی باشد که تعویض اشتباهی آنها با پیچهای دیگری که از جنس هادی می باشند،عایقبندی را مخدوش کنند.
  • بدنه های هادیی که در داخل محفظه قرار دارند نباید به هادی حفاظتی (PE) اتصال داده شوند. اما اگر لازم است هادی حفاظتی برای وصل به تجهیزات دیگر از داخل محفظه کلاس II عبور کند، در داخل محفظه هادی حفاظتی باید مشابه یک هادی برقدار عایقبندی شود و یک ترمینال عایق هم برای این منظور پیش بینی گردد. این ترمینال باید برای منظوری که پیش بینی شده است. علامتگذاری شود.(شکل 622-3 را ببینید). علاوه بر نشانه دو مربع هم مرکز، برای یاد آوری منع وصل هادی حفاظتی لازم است نشانه زمین خط خورده طبق شکل در داخل و خارج محفظه کلاس II نصب گردد.

یادآوری1- اگر تجهیزاتی دارای عایقبندی دوپل باشد که هادی حفاظتی در آن به بدنه های هادی داخلی وصل شده باشد،آن تجهیزات از نوع کلاس I به حساب می آید.

شکل 622-3 تامین ایمنی به کمک تجهیزات کلاسII

یادآوری2- در استفاده از عایقبندی تکمیلی و عایقبندی تقویت شده باید نکات عدیده دیگری را رعایت نمود که توصیه می شود برای آشنایی با آنها مدارک IEC 36441 مراجعه شود.

یادآوری3- توجه شود که حفاظت طبق این بند،حفاظت با استفاده از عایقبندی بدون اتصال به زمین است.

یادآوری4- اگر محفظه عایقی تجهیزاتی که برای احراز کلاس  II به کار می رود قبلا برای این منظور آزمایش نشده و نسبت به کارآیی آن برای کلاس II شکی وجود داشته باشد، لازم است آزمون مقاومت ولتاژ طبق مقررات IEC 3646  در مورد آن انجام شود.

 یادآوری5- محفظه عایقی تجهیزاتی که برای احراز کلاس II در تجهیزات به کار می رود، نباید اثری نامناسب بر روی نحوه کار تجهیزات داخل آن (برای مثال خنک شدن) باقی گذارد.

یاد آوری 6- نصب و استقرار تجهیزاتی که از محفظه عایقی برای احراز کلاس II استفاده می کنند باید به نحوی انجام شود که خللی به درجه حفاظت آن وارد نشود.

622-3- حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم اگر محیط غیر هادی (عایق) باشد.

  622-3-0 پیشگفتار

یادآوری 1- علاوه بر عایق بودن محیط، شرایط دیگری هم باید وجود داشته باشند تامحیط از نظر حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم، ایمن باشد. درباره این مسایل صحبت خواهد شد اما برای سادگی، در این مرحله فقط عایق بودن محیط عنوانمی شود.

روش ایجاد ایمنی با استفاده از محیطهای عایق، به تدریج اهمیت خود را ار دست داده است. علت این است که شرایط لازم برای قبول اینکه محیطی عایق می باشد، کمتر شده است و دلیل آن استفاده از مواد ساختمانی غیر عایق و استقرار تعداد بیشتری لوازم برقی در واحد سطح نسبت به سابق است. در زیر دیده خواهد شد که وجود تعداد بیشتری از لوازم برقی در واحد سطح، یکی از عواملی است که علیرغم عایق بودن محیط،ممکن است آن را مناسب برای این نوع حفاظت نداند(یادآوری بالا را ببینید). در هر حال چون به دلایل سنتی در بعضی از نقاط  دنیا هنوز هم از روش محیطهای عایق برای ایجاد ایمنی استفاده می شود، این روش از نظر IEC یک روش ایمنی شناخته شده باقی مانده است.

البته IEC به دلایل فنی و اقتصادی سعی در تعطیل آن کرده است، منتهی با روشی دیگر:

لازم است توجه شود که در کلاسبندی تجهیزات (بند 620-1) ، تجهیزات کلاس (0) فقط و فقط در محیطهای عایق قابل استفاده می باشند. با کم شدن این نوع محیطها، تا به حال چند بار در سطح IEC صحبت از حذف تجهیزات کلاس (0) پیش آمده است اما انجام قطعی این کار، به بعد موکول شده است تا تعداد نقاطی که واجد شرایط می باشند باز هم کمتر شود. برای سرعت بخشیدن به این روال،IEC  از همه کمیته های فنی خود که در تهیه استانداردهای تجهیزات الکتریکی کار می کنند. در خواست کرده است تا در حد امکان برای حذف لوازم کلاس (0)،اقدام کنند.

بدیهی است به محض اینکه لوازم کلاس (0) از استاندارد حذف و دسترسی به این نوع تجهیزات ممکن نشود.

حفاظت با استفاده از محیطهای عایق نیز از بین خواهد رفت. این بدان معنا نیست که با از بین رفتن لوارم کلاس (0)، محیطهای عابق نیز بکلی از بین خواهند رفت. محیطهای عایق هر چند نادر، باقی خواهند ماند اما برای تامین ایمنی در این محیطها باید از روشهای دیگری مانند استفاده از هادیهای حفاظتی استفاده شود. زیرا دیگر لوازم قابل استفاده در این محیطها مانند پریزهای دو کتاکت (بدون اتصال زمین) و تجهیزات کلاس (0) وجود نخواهد داشت. و بر عکس استفاده از پریزهای سه کتاکت و تجهیزات کلاس I در هر محیطی حتی محیط عایق، طبقه بندی آنرا از عایق به هادی تغییر خواهد داد و کلیه مقررات مربوط به یک محیط هادی باید در آن اعمال شود.

به یاد داشته باشیم که تجهیزات کلاس (0) فقط و فقط در محیطهای عایق (موضوع این بند)قابل استفاده می باشند و در محیطهای دیگر و محیطهایی که بیشتر هادی می باشند تا عایق  قابل استفاده نمی باشند.

ممکن است سوال شود که این همه بحث درباره موضوعی که ظاهراً در سطح دنیا اگر از بین نرفته باشد رو به نابودی است چه معنایی دارد.

متاسفنه به علل گوناگون که مهمترین آنها عبارتند از ندانم کاری اولیه، دنبال نکردن تحولات مقرراتی در نزد ملل صنعتی و گرانی نسبی تاسیسات با هادی حفاظتی، سبب شده است که در تاسیسات برقی کشور ما در حالی که ساختمانهای سنتی شرایط محیطهای عایق را ندارند، از لوازم کلاس (0) استفاده شود که برای استفاده کنندگان خطر آفرین و مرگبار می باشد.

اغلب ساختمانهای کشور ما به طور طبیعی محیطی هادی دارند که استفاده از لوازم کلاس (0) در آنها به هیچ وجه مجاز نیست.اشکال سیستمهای برقی ما در همین نکته نهفته است و تا وقتی که این مساله شناخته و حلاجی نشود برای رفع آن نیز اقدام نخواهد شد.

مطالب مرتبط