Tel: 021 3390 3552 , 021 3390 1804
آخرین مقاله ها در سایت

بخش دوم – نشانه های ترسیمی

فصل اول

تعریفها- فرهنگ لغات- نشانه های ترسیمی

بخش دوم – نشانه های ترسیمی

  • نشانه های ترسیمی ارائه شده در این بخش، تماماً از استاندارد IEC 617 چاپ سال 1983 گرفته شده است. این استاندارد که با در نظر گرفتن امکانات ترسیم رایانه ای تنظیم شده است، جایگزین استاندارد IEC  117  چاپ سال 1963 شده است.
  • نشانه های ترسیمی ذکر شده در اینجا نمونه کوچکی از کل نشانه های منتشر شده در استاندارد IEC 617 است و به عنوان راهنما به منظور یافتن نشانه های لازم دیگر ذکر میشوند. شماره های ذکر شده در قسمت انگلیسی، شماره های قسمت و بخش و ترتیب استاندارد IEC 617 است.
  • نشانه های مخصوص تاسیسات الکتریکی، در مبحث 13 ذکر شده اند.
  • برای نحوه استفاده از نشانه ها در دیاگرامها، شکل 2-1 به عنوان نمونه ارائه شده است.

T1

T2

T3

T4

T5

T6

فصل دوم

سیستمهای توزیع برق طبق IEC

200- پیشگفتار

هدف این کتاب بحث درباره مسایل تاسیساتی است و قصد وارد شدن به حریم توزیع نیروی برق در کار نیست. اما ختم توزیع برق و شروع تاسیسات از کجا است؟ از نظر حقوقی جواب این سوال ساده است : محل ختم توزیع و شروع تاسیسات، کنتور برق است. در مواردی که پست تراسفورماتور فشار متوسط در بین باشد. این محل تابلوی اصلی ساختمان می باشد. اما آیا واقعا می توان بین توزیع نیرو و تاسیسات برق مرزی را قائل شد؟مرزبندیهای ذکر شده از نظر مشخص کردن حوزه های مسئولیت مفیدند اما از نظر فیزیک معنایی ندارند. تاسیسات، ادامه طبیعی سیستم توزیع می باشد و همه مشخصه های توزیع خواه ناخواه بر تاسیسات نیز حاکم اند و همه اتفاقاتی که در تاسیسات می افتند واکنشی را در سیستم توزیع سبب می شوند. خلاصه این که از نظر فیزیکی مرزی بین توزیع و تاسیسات وجود ندارند.

     به نظر می رسد دنبال کردن بحثی درباره استقلال تاسیسات از توزیع لازم یا مفید باشد. تاسیسات بدون شک تابع توزیع است و فقط می تواند در محدوده کوچکی از قلمروخود دخل و تصرف کند. این است که در اینجا صحبت از انواع سیستم های توزیع است که قهراً حاکم بر تاسیسات نیزهستند.

     مانند هر فرآیند فنی دیگر پیشرفت و توسعه برق یک شبه انجام نشده و پایان هم نیافته وبه نظر نمی رسد روزی به انتها برسد. اما می توان ادعا نمود که پیشرفتهای آینده، بر مسایل بنیادین کمتر اثر خواهند گذاشت.

     در سال 1969 میلادی مسئولیت تهیه آیین نامه تاسیسات الکتریکی ساختمانها به عهده کمیته فنی شماره 64 از کمیسیون بین المللی الکتروتکنیک (IEC TC 64)   واگذار شد. یکی از کارهای مهم این کمیته، نظم دادن به سیستمهای موجود برقی بود که برای بار اول در سال 1977 منتشر شد. از آن تاریخ به بعد معرفی سیستمهای برقی به روش IEC چنان همه گیر شده است که کمتر کسی پیدا می شود که از آن استفاده نکند. علت اصلی این است که قبل از ابداع روش IEC  هیچ روش منظم دیگری برای شناساندن سیستمهای توزیع فشار ضعیف وجود نداشت.

    اگر بخواهیم ترتیب تحولات تاریخی را دنبال کنیم، صحبت درباره رشد و تکامل برق در قدیم (فصل 3) باید قبل از معرفی سیستمهای برق به روش IEC  (فصل 2) انجام شود اما در ان صورت ارجاع سیستمهای قدیمی به شبیه سیستمهای تدوین شده توسط IEC، مشکل خواهد شد. لذا بهتر دیده شد که روش IEC قبلاً تشریح شود و راجع به تکامل سیستمها در قبل از IEC، متعاقباً صحبت شود.

21- گروه بندی سیستمهای الکتریکی طبق IEC

210- پیشگفتار

کمیته فنی 64 از کمیسیون بین المللی الکتروتکنیک (IEC-TC 64)  نو آوریهای بسیاری داشته است که از آن میان گروه بندی سیستمهای الکتریکی، از اهمیت خاصی برخوردار است

جالب این است که در این گروه بندی، چیز جدید محتوایی ارائه نشده است. اما ارائه یک مطلب بدیهی به نحوی روشن و دادن نظم به مسایلی که قبلاً فاقد سیستم بوده اند، شبیه بیان موضوعی با استفاده از کلمات قصار است. مسلماً هنگامی که بار اول ” بنی آدم اعضای یکدیگرند ” بر زبان سعدی جاری شد، مفهوم آن تازگی نداشت اما نحوه بیان و سادگی آن به قدری موثر بود که آنرا جاودانه کرد تا جایی که زینت بخش تالار ورودی سازمان ملل نیز شد.

پس به طور خلاصه: تا زمان ابداع نحوه گروه بندی و نامگذاری سیستمهای الکتریکی توسط IEC همه درباره وجود سیستمهایی با این مشخصات با اطلاع بودند و از آنها استفاده می کردند اما نه با نظمی که IEC به آنها داد.

علاوه بر سیستمهای توزیع فشار ضعیف معمول در کشور ما که عبارتند از: سیستمهای سه فاز با هادی خنثا و تک فاز منشعب از سه فاز یا هادی خنثا، در دنیا انواع سیستمهای دیگر- که از دید ما عجیب و شاید غیر منطقی به نظر آیند وجود دارند. برای مثال سیستم دو فاز90 درجه با اتصال به زمین “خنثا” و سه فاز مثلث با هادی انشعابی از وسط یکی از ساقها. شکل 210-1 را ببینید.

در هر حال سیستم گروه بندی IEC همه سیستمهای الکتریکی را در بر می گیرد.

در سراسر کتابی که در پیش رو دارید درباره زمین و اتصال به زمین و مقاومت اتصال به زمین و جرم کلی زمین بارها و بارها صحبت شده است. چرا که اتصال به زمین یکی از جنبه های مهم و شاید مهمترین جنبه سیستمهای برقی است. اتصال به زمین یک نقطه از سیستم الکتریکی یا عایق بودن آن از زمین عامل مهمی در حفظ سلامت خود سیستم و عایقبندی آن است.

مسئله دوم که بدون توجه مخصوص به آن، هیچ سیستم نیرویی قابل دوام نمی باشد،  حفاظت در برابر برقگرفتگی است.این مهمترین جنبه یک سیستم نیرو است. روش رعایت ایمنی با توجه به نوع سیستم، متفاوت خواهد بود. ولی در هر حال همه روشهای ایمنی، نوعی اتصال به زمین بدنه های هادی تجهیزات الکتریکی را تجویز می کنند. پس از این نظر هم زمین نقش عمده ای را بازی می کند. IEC با توجه به این دو نکته ، زمین را مبنا قرار داده و گروه بندی خود را بر اساس محوریت زمین انجام داده است. از طرف دیگر یک سیستم برق مشخصه ای دارد که ساختار آن را از نظر نوع و تعداد هادیها  مشخص می کند. IEC در این مورد هم اقدام کرده و هادیهای مختلف یک سیستم را نامگذاری نموده است.

پس به طور خلاصه IEC یک سیستم نیرو را با توجه به جنبه های زیر مشخص می کند:

  1. نوع و تعداد هادیهای برقدار و حفاظتی یک سیستم (فاز یا فازها- خنثا- حفاظتی/ خنثا)
  2. نحوه اتصال به زمین سیستم نیرو (وصل خنثا یا عدم وصل آن به زمین)
  3. وصل بدنه های هادی به هادی خنثا و زمین یا وصل مستقیم آنها به زمین برای جلوگیری از برقگرفتگی، درباره مطالب گفته شده، در زیر بحث خواهد شد.

شکل 1-210 نمونه هایی از سیستمهای الکتریکی غیر معمول در ایران

در ضمن نباید تصور شود که مطالب زیر دقیقاً از IEC منتقل شده اند. ضمن این که مطالب به طور کامل با IEC مطابقت دارند بعضی از آنها که در ایران کاربرد ندارند حذف و بعضی دیگر که برای درک موضوع لازم به نظر آمده اند، بسط داده شده اند.

211- نامگذاری هادیهای یک سیستم الکتریکی طبق IEC

IEC  برای تشخیص هادیهای یک سیستم، آنها را با استفاده از حروف لاتین نامگذاری کرده است.

211-1- شناسایی هادیها در سیستمهای جریان متناوب

– برای مشخص کردن هادی فاز از حرف L (که اولین حرف کلمه  Line است) استفاده می شود.

برای مشخص کردن هادی خنثا از حرف N ( که اولین حرف کلمه Neutral ) است استفاده می شود.

– برای مشخص کردن هادی حفاظتی از حروف PE ( که اولین حروف کلمات انگلیسی “زمین حفاظتی” Protective Earthing است ) استفاده می شود.

– برای مشخص کردن هادی مشترک حفاظتی / خنثا از حروف PEN (که اولین حروف کلمات انگلیسی Protective Earthing+ Neutral است) استفاده می شود.

با توجه به مطالب بالا سیستمهای تک فاز به قرار زیر خواهند بود:

سیستمهای دو سیمه: LI+ PEN    ;       LI+12     ;      LI+N                                       

سیستم سه سیمه:  LI+N+PE                                   

شکلهای ردیف 216 را ببینید.

وسیستمهای سه فاز به قرار زیر خواهند بود:

سیستمهای سه سیمه: LI+L2+L3                 یا

سیستمهای چهار سیمه: ( PEN یا PE یا N) + L3 + L2 + L1

سیستمهای پنج سیمه : L1+L2+L3+PE

شکلهای ردیف 217 را ببینید.

مطالب مرتبط