نگهداری و اقدامات پیشگیرانه

11-5 نگهداری و اقدامات پیشگیرانه

بیشتر تولید کنندگان بر این باورند که بخش نگهداری اساساً برای تعمیر نواقصی است که اتفاق می افتد متاسفانه چنین برداشتی اشتباه است چرا که مهمترین وظیفه بخش نگهداری، اجرای برنامه نگهداری همیشگی تحت عنوان نگهداری پیشگیرانه است.

نگهداری پیشگیرانه در درجه اول شامل موارد زیر می باشد:

  • سرویس تجهیزات به طور دائم و منظم
  • کنترل صحت و درستی عملکرد سیستم
  • شناسایی نواقص احتمالی و بر طرف کردن سریع آنان

یکی از مواردی که در فرآیند نگهداری اغلب مورد غفلت واقع می شود آموزش تکنیسین ها جهت نگهداری و شناسایی ساختار و عملکرد مناسب سیستمی است که مسئولیت آن را عهده داراست.بیشتر مشکلات معمول که در بخش مقدمه این فصل بر شمردیم، در صورت وجود برنامه نگهداری پیشگیرانه مدون از بین می روند.

بیش از 50% مشکلات پیش آمده در سیستم های هیدرولیک مربوط به روغن هیدرولیک می باشد. از اینرو بررسی و کنترل سیال هیدرولیک امری بسیار مهم است.

امروزه نوعی جعبه ابزار قابل حمل مخصوص تست سیال هیدرولیک وجود دارد که با کمک آن می توان تست هایی اولیه را در محل نصب دستگاه انجام داد. تستهایی از قبیل تعیین غلظت، میزان اب و ذرات الوده موجود در ان از جمله این تستهاست.

آموزش نیروهای پرسنل بخش نگهداری جهت انجام بهتر مراقبتها و سرویس های لازم امری ضروری است.یک تکنیسین می بایست قادر به تشخیص علائم بالقوه و احتمالی مربوط به ایرادهای سیستم هیدرولیک باشد. به عنوان مثال سرو صدای پمپ را می توان ناشی از ایجاد پدیده کاویتاسیون در اثر مسدود شدن فیلتر ورودی دانست و یا شاید هم دراثروجود یک اتصال داخلی شل که هوا را به درون پمپ هدایت می سازد، باشد. اگر کاویتاسیون در اثر ورود هوا به درون پمپ باشد، روغن مخزن پوشیده از کف می شود. هنگامیکه هوا وارد روغن می شود در اثر کف تولید شده عملکرد عملگرها بصورت اسفنجی خواهد شد چون روغن خاصیت صلبیت و عدم تراکم پذیری خود را از دست می دهد. چناچه غلظت روغن نیززیاد باشد حرکت عملگرها نیز کند خواهد بود. جهت حصول بازدهی بالا برای تکنیک های نگهداری پشگیرانه می بایست یک برنامه و گزارش دهی مطلوب داشت که دارای ویژگیهای زیر باشد:

  • نوع علائم پیش آمده و چگونگی شناسایی آنان با ذکر تاریخ مربوط
  • شرح عملیات تعمیر و نگهداری همراه با ذکر تعویض قطعات و زمان از کار افتادگی
  • ثبت تاریخ های تست، اضافه کردن و یا تغییر روغن
  • ثبت تاریخ های نظافت یا تعویض فیلترها

عملیات نگهداری مناسب در مورد نشتی های روغن به بیرون از سیستم نیز بسیار ضروری است

خطرات امنیتی ناشی از ریختن روغن بر روی زمین را نیز می بایستی در نظر داشت و از ان جلوگیری شود. پیچ و مهره های شل را می بایست به محض شناسایی سفت کرد چرا که می توانند سبب نقض فنی پمپ و محور عملگرها شوند.

11-5-1 قطعات آب بند

نشت روغن در سیستم هیدرولیک بازدهی را کاهش می دهد و سبب کاهش بیش از حد توان آن می شود.نشتی داخلی سبب هدر رفتن سیال در سیستم نمی شود چرا که سیال به مخزن بر می گردد ولی در نشتی خارجی سیال هدر میرود.

معمول ترین دلیل نشتی خارجی در سیستمهای هیدرولیک اتصال نامناسب قطعات لوله می باشد. درزگیرهای پمپ ها و سیلندرها نیز در صورت عدم نصب صحیح، سبب نشتی می شوند.

در سیستمهای هیدرولیک از اب بندها جهت جلوگیری از نشتی های داخلی و خارجی بیش از حد و همچنین ممانعت از ورود آلودگی به سیستم استفاده می شوند. آب بندها ممکن است از انواع مثبت و یا غیر مثبت باشند. آب بندهای مثبت هیچ نوع نشتی ندارند اما آب بندهای غیر مثبت ممکن است اندکی نشتی داخلی داشته باشند. بطور کلی آب بندها جهت استفاده های ثابت و متحرک کاربرد دارند.

هر گاه حلقه های آب بندی در فصل مشترک دو قطعه که نسبت به هم حرکتی ندارند قرار گرفته باشند آن را حلقه آب بندی ثابت گویند. شکل (11-1) نشان دهنده نمونه ای از حلقه های آب بندی ثابت است. آببندهای ثابت بین دو قسمت که دارای اتصال محکم هستند، فشرده می شوند. این ساختار ساده و فاقد فرسودگی است و اگر درست سوار شود،هیچ حادثه ای رخ نمی دهد. حلقه های آب بندی متحرک بین دو قطعه که نسبت به هم حرکت داشته باشند قرار می گیرد. در صورت سایش یکی از قطعات به آب بندهای متحرک درزگیرهای متحرک فرسوده و پاره می شوند.

از مهمترین انواع آب بندهای متحرک عبارتند از :

  • ارینگ ها
  • آب بندهای فشرده
  • آب بندهای پیستونی فنجانی
  • حلقه های آب بندی پیستونی
  • رینگ های پاک کن

حلقه های آب بند 7 شکل

ایندسته از حلقه های آب بند،آب بندهایی هستند که قابلیت فشرده شدن را دارند و برای آب بندی قطعاتی که حرکت رفت و برگشتی دارند استفاده می شوند. نمونه ای از کاربرد این آب بندها در میله و پیستون سیلندرهای هیدرولیکی، سیلندرهای پرس و بالابرها می باشد. تنظیم صحیح آب بند بسیار مهم است چرا که فشردگی بیش از حد خطر فرسودگی و پارگی را افزایش می دهد.

پست های پیستونی فنجانی (piston cup)

ایندسته از آب بندها عمدتاً برای پیستونها در پمپهای رفت و برگشتی و سیلندرهای هیدرولیک طراحی می شوند و عمر آنها در این نوع کاربردها معمولاً بیشتر است. شکل (11-2) چگونگی نصب این نوع آبندها را در سیلندرهای یکطرفه و دو طرفه نشان می دهد. عمل آب بندی زمانی صورت می گیرد که فشار، لبه پیستون را به بیرون و به سمت لوله سیلندر می راند.

صفحه پشتی و کاسه ساچمه های بلبرینگ این بست را در مکان خود محکم کرده و آنرا در برابر فشارهای بالا مقاوم می سازند.

حلقه های آب بندی پیستونی غیر فلزی

این پستها از تترافلوئورواتین TFE ساخته می شوند که ماده ای بی اثر، سخت و چسبناک می باشد. ضریب اصطکاک بسیار پایین آنها این امکان را می دهد که بصورت کاملاً خشک کار کرده و در عین حال از آسیب دیدن و خراش دیوارهای سیلندر جلوگیری می کنند. نمونه ای از کاربرد این رینگهای پیستونی در مواردی که وجود روغنکاری خطرناک است و باعث آسیب رساندن می شود مطلوب می باشد.

نمونه هایی از مواد مورد استفاده در ساخت انواع آب بندها در ذیل آمده است:

  • چرم: مقاومت خوبی داشته و ارزان قیمت است. وقتی خشک باشد سر صدا می کند و در دمای بالای C 93 (F 200) و همچنین دمای پایین تر از حدود -(F  58) نیز سبب از کار افتادگی آن می شود.
  • N Buna : مقاومت و دوام خوبی داشته و یا صرفه و ارزان است. در دما های بین C  121(F  250) C  45 (F  50-) عملکرد خوبی داشته و آب بندی را به خوبی انجام می دهد.
  • سیلیکون: ماده ای قابل ارتجاع بوده که گسترده دمایی بسیار بالائی دارد . بین C 232+(F 450) تا (F  90-) C  68- عمل می کند و عمدتاً برای آب بندی شفتهای متحرک و ساکن استفاده می شود و با توجه به اینکه سیلیکون مقاومت کمی نسبت به پارگی دارد بنابراین از آن در آب بندهای مربوط به حرکات رفت و برگشتی استفاده نمی شود.
  • نئوپرین: گسترده دمایی آن بین (F  65-) C  54 تا (F 250) C  120 بوده و در دمای خارج از این محدوده ولکانیزه می شود (سخت می شود).
  • ویتون: ماده ای است شامل 65% فلوئورین با گسترده دمایی (F 500) C  260 تا (F  20-) C  29- که به ماده ای استاندارد برای کاربرد در آب بندهای الاستومر تبدیل شده است.
  • تترافلوئورواتیلن: این ماده از انواع پلاستیک بوده و کاربرد بسیار زیادی در ساخت آب بند دارد. ماده ای سخت و به لحاظ شیمیایی بی اثر بوده و تا دمای (F 700) C   370 از استحکام خوبی بر خوردار است. علاوه بر آن از ضریب اصطکاک یسیارکمی بر خوردار است. از معایب آن این است که تحت فشار حالت سیال پیدا کرده و ورقه های نازک تشکیل می دهد. استفاده از لایی هایی مثل گرافیت، آزیست و فیبرهای شیشه ای این نقطه ضعف را بر طرف می سازد.