فهرست لوله ها و کدهای آنها

7-8 فهرست لوله ها و کدهای آنها

در گذشته، لوله ها به صورت لوله هایی استاندارد، قوی و فوق العاده قوی مشخص می شدند، یکی از ایرادهای چنین سیستمی این بود که در ان ضخامت دیواره ها از تنوع زیادی برخوردار نبودند. همچنین از نشانه های بیشتری برای مشخص کردن انواع لوله ها استفاده می شد. در نتیجه، امروزه لوله ها بر اساس فهرست مشخص می شوند. در این فهرستها معمولاً از عدد 40، 80، 120،160 استفاده می شود. اگر قطر لولهها بین 8/1 اینچ (mm250) باشد در این صورت ابعاد لوله استاندارد فلزی یا ابعادی که در فهرست (40) مشخص شده است، مطابقت دارد. اندازه لوله های استاندارد فلزی با لوله های فهرست (40) مطابقت دارند و ضخامت دیواره آنها 6 میلی متر می باشد. ابعاد لوله های فلزی فوق العاده قوی مانند ابعاد لوله هایی است که در فهرست (80) مشخص شده اند و قطر آنها بین 15 تا 200 میلیمتر می باشد. تفاوت اصلی فهرستهای 10 تا 160 ، در ضخامت دیواره آنها می باشد. با افزایش ضخامت دیواره هر یک از این لوله ها، قطر داخلی آن کاهش می یابد. تنوع زیاد و پیچیدگی لوله ها، باعث شده است که انجمن مهندسی ، استاندارد ها، کدها، و طبقه بندیهایی را در نظر بگیرند که در این مورد کارایی زیادی دارند. برخی از این  کدها رابطه ای جهت تعیین حداقل اندازه لوله و حداقل ضخامت دیواره ها برای کاربردهای خواسته شده را مشخص می کنند.

 بعضی از این کدها اطلاعاتی را در مورد به کار گرفته شده در لوله ها، روش ساخت لوله (بدون درز یا جوشکاری شده ) و استاندارد ASTM( انجمن آزمایش مواد آمریکا)، درجه لوله و تنش هایی که در شرایط مختلف فشار و درجه حرارت به لوله وارد می آید، در اختیار ما قرار می دهند. یک طرح با مراجعه به این کدها می تواند دقیقاً نوع ، مشخصات و کاربرد این لوله ها را مشخص می کند. روش انتخاب یک لوله بر اساس این کدها، دقیقاً مانند روشی است که یک مکانیک اتومبیل از آن برای تعیین نوع فیلتر روغنی بکار گرفته در ماشین استفاده می کند. فهرست لوله هایی که معمولاً از انها در سیستمهای هیدرولیکی استفاده می شود، با شماره های 40 و 80و 160 مشخص می شوند. به طور کلی این دسته بندی بر اساس اندازه اسمی و شماره های این فهرستها صورت می گیرد. ANSI (انجمن استاندارهای ملی آمریکا) یک کد خاص برای شناسایی لوله ها ایجاد کرده است. این کدها محتویات یک سیستم لوله ای را بر اساس رنگهایی که از آنها برای راهنمای نقشه یا جدول استفاده می شود، مشخص می کنند ولازم به ذکر است که اسامی این محتویات باید به طور کامل و یا اختصاری مشخص شود. تمامی این لوله ها بر اساس محتویاتشان کد گذاری رنگی می شوند. همانطور که در جدول 7-5 مشخص شده است، این رنگها، نوع مواد مصرفی را در این لوله ها مشخص می کنند.

جدول 7-4 نمونهای از فهرست لوله ها

اندازه اسمی

(بر حسب اینچ)

قطر خارجی

بر حسب اینچ میلیمتر

 

قطر داخلی لوله

    فهرست 40 فهرست 80 فهرست 160
8/1 405/0(3/10) 269/0 215/0  
4/1 540/0(7/13) 364/0 302/0  
8/3 675/0(1/17) 493/0 423/0  
2/1 840/0(3/21) 622/0 546/0 466/0
4/3 050/1(6/26) 824/0 742% 614/0
1 315/1(33/4) 049/0 957% 815/0
4/1-1 660/1(1/42) 380/1 278/1 160/1
2/1-1 900/(2/48) 610/1 500/1 338/1
2 375/2(3/60) 067/2 939/1 689/1

جدول 7-5 کد تشخیص رنگها

طبقه بندی نام رنگ رنگهای که از آنها برای راهنمای نقشه استفاده می شود.
مواد آبدیده قرمز سفید
مواد خطرناک زرد سیاه

مواد بی خطر

مایع سبز سفید
گاز آبی سفید

7-9 اتصالات (رابط ها) لوله ها

وسایل به کار رفته در یک سیستم لوله کشی برای اتصال بخشهای مختلف لوله به منظور تغییر جهت جریان، رابط نامیده می شوند. رابط از چندین ماه شامل فولاد، برنز، چدن، پلاستیک و شیشه ساخته می شوند.

برای اطمینان از اینکه رابطها از مواد خوب ساخته می شوند و قادر به کنترل فشارهای طراحی می باشند استاندارهایی تعیین شده اند.

بعضی از نقشهای مهم این رابط ها به شرح زیر است:

  • تغییر جهت جریان
  • ایجاد اتصالات جانبی
  • تغییر اندازه مجراها
  • بستن مجراها
  • اتصال مجراها
  • رابط ها برای تغییر جهت جریان

برای تغییر جهت جریان، رابط هایی که معمولاً به کار می روند به عنوان زانو ذکر می شوند. زانو ها به طور کلی در همه زوایا به کار می روند ملی معمولاً بیشتر در زاویه های 45و 90 درجه استاده می شوند.

تصویر (7-27) دو نوع معمول زانوهای به کار رفته در سیستم های هیدرولیکی صنعتی را نشان می دهد یک رابط با شعاع بزرگ، انحنای تدریجی بیشتری دارد. علاوه بر قطر و طرح لوله زانوها نیز با فاصله مرکز تا سطح مشخص می شوند. این فاصله بین مرکز رابط(A) ویک خط کشیده شده از پایین (C) تا سمت (D) از رابط در انتهای دیگر است. در زاندها با شعاع بلندتر فاصله مرکز تا سطح معمولا 5/1 برابر قطر رابط است. این نوع زانوها در کارهایی که شدت جریان بسیار مهم است و در مورد فضا محدودیت وجود دارد بکار می رود. در یک زانوی شعاع کوتاه فاصله مرکز تاسطح برابر با قطر لوله است.

رابط ها (مغزی ها) برای تغییر اندازه مجرای لوله:

نقش کاهش دهنده، کوچک کردن مجرا به اندازه یک لوله کوچکتر است. یک دلیل برای انجام چنین کاری افزایش فشار در سیستم است. در شکل (7-28) انواع اتصالات مورد اشتفاده در یک سیستم لوله کشی جهت رسیدن به شرایط بالا نشان داده شده است.

اتصالات لوله

اتصالات لوله می توانند از نوع رزوه، فلانچ وجوش باشند. هر کدام از این اتصالات که بطور گسترده استفاده میشوند مزایا و کاستی های خاصی دارند.

رابطها توسط رزوه هایی به لوله متصل می شوند. مهمترین مزیت اتصالات رزوه ای این است که طول لوله در کاربردهای مختلف می تواند به راحتی کم و زیاد شود. با توجه به اینکه یک اتصال رزوه ای در گیری فلز به فلز است، در محل تماس بین رزوه های دو بخش در گیر از لوله ،خطر نشت بالا است بنابراین آب بندی اتصالات رزوه ای خیلی مهم است. روش قدیمی فراهم کردن یک آب بند بین رزوه های در گیر، روکش دار کردن رزوه ها با یک ماده چسبناک است. در سال های اخیر، با اختراع تفلون، راه حل مناسب و موثری جهت آببندی استفاده شده است. تفلون می تواند به سادگی بر روی رزوه ها پیچانده شود و آببندی مناسبی را ایجاد کند.

رابطهای سر لوله (فلانچ) یا جوشکاری میشوند یا هما نند رابطهای لوله بصورت ریخنگی ساخته میشوند. یک سر لوله یا فلانچ، طوقه یا یک حلقه ارینگ در انتهای رابط است که با بخش های دیگر لوله جفت می شوند. فلانچ ها  یا بوسیله پیچ و یا با جوش به هم وصل می شوند. سطوح فلانچ ها اتصال فلز به فلز می باشد و حهت آببندی نیازمند به سطوح کاملاً جفت شده برای جلوگیری از نشتی است. یک واشر چرمی معمولاً بین سطوح در گیر دو فلانچ که به هم پیچ می شوند قرار داده می شود. از واشرهای نسوز فشرده نیز در شرایط فشار و دمای عادی استفاده می شود. اگر چه وقتی سیستم در شرایط فشار و دمای بالاتر عمل می کند از واشرهایی مقاوم در برابر درجه حرارت های بالاتر استفاده می شود. دیگر رابطهای لوله ای که در اتصالات فلانچ ها استفاده می شوند شامل اتصالات قابل انبساط و جاذب ارتعاش هستند. اتصالات قابل انبساط سه نقش دارند:

  1. آنها با در نظر گرفتن بخش های متصل شده لوله های صلب به منظور گسترش یا منقبض شدن با توجه به تغییرات دما تغییرات جزئی در طول لوله ها را جبران می کنند.
  2. چناچه لوله بعد از نصب، تغییراتی داشته باشد آنها امکان حرکت لوله را در عوض یا طول فراهم می کنند.
  3. آنها به کم شدن لرزش ها کمک می کنند و صدای ایجاد شده در امتداد لوله را که از پمپ ها بوجود می آید را کاهش می دهند نمونه ای از اتصال قابل انبساط در تصویر (7-29) نشان داده شده است.

این وسیله دارای یک لوله عایق تو خالی است که از طریق سوراخ های واقع در سطح خارجی، فلانچ ها (flange) گسترش می یابد. بسته به نوع کاربرد، ترکیبات لاستیکی مصنوعی یا طبیعی برای این هدف مورد استفاده قرار می گیرد. نمونه های دیگری از اتصالات قابل انبساط شامل انواع خرطومی، مار پیچی یا حلزونی و انواع اتصالات لغزشی می باشد. ضربه گیرهای ارتعاشی به طور مشخص برای جذب ارتعاشات و لغزش ها طراحی می شوند زیرا ارتعاشات باعث کاهش عمر لوله ها و دیگر تجهیزات می شوند .نمونه ای از ضربه گیر ارتعاشی در شکل 7-30 نشان داده شده است.