قسمتهای کنتاکتور

قسمتهای کنتاکتور

قسمتهای کنتاکتور :

اجزای تشکيل دهنده قسمتهای کنتاکتور در شکل زير و صفحه بعد نشان داده شده است .

 اجزای  قسمتهای کنتاکتور عبارتند از :

1)قاب نگهدارنده کنتاکتهای قسمت فوقانی .

2)قاب نگهدارنده پيچ کنتا کت بر روی قاب .

3) بوبين کنتا کتور : از تعداد دور زيادی سيم با قطر نازک که به دور يک قرقره پلا ستيکی پيچيده شده است .

4) هسته : مانند هسته ترا نسفور ماتور ورقه ورقه می باشد .

5)حلقه اتصال کوتاه برای جاوگيری از لر زش .

6)فنر بر گشت کنتاکتها به وضعيت عادی .

7)قاب نگهد ار نده کنتا کتهای متحرک .

8)کانال يا معبر کنتا کتها متحرک .

9) فنر پشت قاب متحرک .

10) نگهدارنده فنر .

11) کنتاکتهای متحرک مربوط به مدار قدرت

12) کنتاکتها ی متحرک مربوط به مدار فر مان .

 

13) فنر پشت کنتاکت فرمان .

14) نگهدارنده فنر کنتاکت فرمان .

15)بست متصل کننده قاب تحتانی به فوقانی

16) کا نا ل و پيچ مربوط به کنتاکت مدار فرمان .

17) ترمينا ل اتصال سيم بو بين .

 

مقادير نامی کنتا کتور ها :

برای تغذ يه الکتروموتور ها و ساير مصرف کننده ها اغلب از شبکه فشار ضعيف 380V  ولت استفاده می شود برای

اتصال مصرف کننده ها به اين شبکه بايد از کليد يا کنتاکتوری استفاده نموده که دارای مشخصات منا سبی بوده و

کنتاکتهای ان تحمل جر يان راه اندازی و دائمی را داشته باشد همچنين در صورت اتصال کوتاه زمانی طول بکشد تا

کنتا کتهای ان صدمه ديده و معيوب شود . به همين منظور برای اينکه بتوانيم يک کنتا کتورمناسب را انتخاب نما ئيم

بايد مقادر نامی کنتا کتور ها را بشنا سيم معمو لا مهمترين اين مقادير بر روی پلاک بدنه کنتا کتور نوشته می شود .

نکته مهم ديگر اينکه به طور کلی در انتخاب کليد بری مصرف کننده ها و الکترو موتور ها بايد جر يان کليد تقر يبا دو

برابر جريان نا می مصرف کننده ها و الکتر و مو تور ها باشد .

مقادير نا می که بر روی کنتا کتور قيد می شو ند عبار تند :

1) جريان نامی در قسمتهای کنتاکتور :

چون کنتا کتهای متحرک با فشار بر روی کنتا کتها ی ثا بت اتصال پيدا می کند و سطح کنتا کتها نيز کا ملا صاف

نيست لذا سطح تماس انها يک نقطه کوچک خواهد بود . بنا بر اين در محل تماس دو کنتا کت به علت کم بودن سطح

تماس مقاومت الکتر يکی وجود داشته و عبور جر يان موجب گرمی شدن کنتا کتها می گردد .

واضح است که هر چه زمان عبور جر يف می شود يان بيشتر باشد کنتا کتها بيشتر گرم می شوند با توجه به زمان لازم برای وصل بودن کنتا کتور جريا نها ی زير تعر يف می شود :

الف ) جريا ن دائمی (l t h2) در قسمتهای کنتاکتور :

جريان است که می تواند در شرايط کار نر ما ل ودر ز ما ن نا محد ود بد ون قطع شدن از کنتا کتهای کنتا کتور عبور کرده و به ان هيچ صدمه ای نز ند و حرار ت ايجاد شده در کنتا کتها از حد مجاز تجاوز ننموده و هيچ گو نه تعمير و سرويس ما نندتميز کرده کنتا کتها و عوض کردن انها مو رد نياز نبا شد .

ب) جر يان هفتگی (lth1) در قسمتهای کنتاکتور 

جريانی است که اگر در شر ايط کار نر ما ل به مدت يک هفته از کنتا کتها ی کنتا کتور عبور نما يد هيچ گونه صد مه ای به انها نز ده و نياز به تعو يض و سر ويس نبا شد .

ج) جريان هشت ساعتی( (lth در قسمتهای کنتاکتور

جر يانی است که با اتصال يکبار در هشت ساعت يا يک شيفت کاری در شر ا يط کار نر مال می توا ند از کنتا کتها ی کنتا کتور عبور نما يد بدون انکه صدمه ای به ان وارد سازد و تغييری در خصو صيا ت کار کنتا کتور به وجود اورد .

Lth2(lth1(lth 

 

د) جريان کار نامی (le) در قسمتهای کنتاکتور

شرط استفاده از بيان می کند يعنی اگر از کنتا کتو ر بصورت دا ئمی استفاده شود le=lth2 واگر به صورت هفتگی از ان استفاده شود .le=lth

ن)جر يان اتصال کو تا ه ضر به ای (lsc) در قسمتهای کنتاکتور

در مدار فر مان و قدرت کنتا کتور ها با يد از وسايل حفاظتی استفاده کنيم تا در صورت بروز اتصال کوتاه مدار سر يعا قطع شده و صدمه ای به دستگا هها ومدار وارد نشود . اما در لحظه کوتاه بصورت لحظه ای جر يان شديد ی از کنتا کتهای عبور می نمايد که با يد کنتا کتها تحمل اين جر يان را داشته با شند به اين جر يان جريان اتصال کو تاه ضر به ای می گو يند .

2) ولتاژ های نامی در قسمتهای کنتاکتور :

منظور از ولتاژ های کنتا کتهای قدرت ولتاژ عايقی بد نه کنتا کتور می باشد .

الف) ولتاژ کار نامی (Ue) در قسمتهای کنتاکتور :

ولتاژکنتا کتهای کنتا کتور در شرايط کار نامی ودر جريان نامی می با شد .از روی ان می توان محل استفاده از کنتا کتور را بدست اورده .

ب) ولتاژ عايقی :(ui) در قسمتهای کنتاکتور

اين ولتاژ استحکام عايقی بين کنتا کتها را مشخص می کند و بيا نگر اين است که اگر ولتاژکنتا کتها کنتا کتور را از ان ميزان بيشتر شود قدرت عايقی بين رفته و مو جب اتصال کو تاه بين فاز ها می گر دد.

ج) ولتاژ تغذيه نامی :(uc)

مقدار ولتاژی است که بايد به بو بين کنتا کتور اتصال يابد تا بو بين عمل جذب را انجام دهد و لتا ژ هيچ گونه ار تبا طی با ولتا ژ کار نامی کنتا کتور نداشته و مقدار ان روی يک پلاک کو چک که بر روی بو بين نصب شده است مشخص می شود .

3) قدرت قطع در قسمتهای کنتاکتور :

يکی از مهمتر ين مشخصا تی که بر روی پلا ک کنتا کتورها نو شته می شود قدرت قطع کنتا کتور می باشد زيرا در هنگام قطع کنتا کتها روی يکد يگر کا هش می يابد به طور ی که در لحظه جدا شدن يک نقطه تماس کوچک بين انها وجود دارد و به اين تر تيب مقاومت ان نقطه زياد شده در اين وضعيت عبور جر يان نامی با عث توليد جر قه و ذوب شدن عده ای از کنتا کتها می شود که ادامه اين کار به مرور با عث جدايی کنتا کتها می گر دد . هر چه قدرت قطع کنتاکتور بيشتر باشد امکان ذوب کنتا کتها کمتر است .

4) طور عمر کنتا کتور در قسمتهای کنتاکتور :

چو ن هر کليد دارای يک قسمت متحر ک می با شد به همين دليل سا ييدگی مکا نيکی بين قسمتهای ثا بت و متحرک وجود دارد طول عمر مکا نيکی يک کليد بستگی به تعداد دفعا ت قطع و وصل ان دارد طول عمر کنتا کتور ها تقر يبا از اکثر کليد ها بيشتر است وتا حدود 108 بار می رسد . طول عمر مکا نيکی کليد ها را با حروف A تا F مشخص می کنند و اصطلاحا کلاس کليد گو يند .

A=103 B=104 C=105 D=106 E=107 F=108

بعد از حروف کلاس عددهای نيز به عنو ان ضريب نوشته می شود مثلا کلاس F 3 يعنی108*3 بار قطع و وصل يا

کلاسD5 يعنی106*5بار قطع و وصل .بدين منظور و برای اين که بتوانيم پس از طراحی مدار کنتا کتور منا سب را برای مصرف کننده به شبکه انتخاب کنيم بايد به مقادر نامی مر بوط به کنتا کتور اشنا شويم . اين مقادر برای کليد های غير مغناطيسی مانند کليد اهرمی وغلتکی نيز وجود دارد .

در زير با مقادير که معمولا مهمترين انها بر روی بدنه کليد نو شته شده است اشنا می شويم . در جدول شما ره (1)

انواع کنتا کتور ها و کار برد انها مشخص شده است . در اين جدول انو اع کنتا کتور ها و کار برد انها مشخص شده است

نوع جريان استاندارد و طبقه بندی کنتا کتور مورد استفاده
AC AC1 با را همی – بار غير اند کتيو يا با اند کتيو يته ضعيف – گرم کن برقی با ضريب توان حدود 95 / . = COS
AC AC2 برای راه اندازی موتور های اسنکرون روتور سيم پيچی بدون ترمز جريان مخالف جريان راه اندازی بستکی به مقاومت مدار روتور دارد .
AC AC2 برای راه اندازی موتور اسنکرون روتور سيم پيچی با ترمز جريان مخالف
AC AC3 برای راه اندازی موتور اسنکرون روتور قفسه ای –هنگام قطع جريان نامی از تيغه های کنتا کتور عبور می کند – تحمل جريان راه اندازی 5 تا 7 برابر جريان نامی
AC AC4 برای راه اندازی موتور اسنکرون روتور قفسه ای – به کار بردن ترمز جريان مخالف تعيير جهت گردش الکتر وموتور روتور قفسه ای – تعداد دفعات قطع و وصل در فواصل زمانی اندک
AC AC11 کنتا کتور کمکی – کنتا کتور فرمان بدون داشتن کنتا کت قدرت کوپل مغناطيسی – استفاده فقط در مدار فرمان
DC DC1 بار اهمی – بار غيراند کتيويا بااند کتيويته ضعيف – گرم کن برقی
DC DC2 راه اندازی موتور شنت – قطع کردن موتور هنگام کار
DC DC3 برای راه اندازی موتور سنت با تعداد دفعات قطع و وصل زياد در فواصل زمانی اندک – مدار ترنر
DC DC4 راه اندازی موتور سری- قطع موتور هنگام کار
DC DC5 راه اندازی موتور سری با تعداد دفعا ت قطع و وصل زياد در فوا صل زمان اندک – تعييرجهت گردش موتور – مدار ترنر
DC DC11 کنتا کتور کمکی – کنتا کتور فرمان – کوپل مغنا طيسی

برای انتخاب کنتا کتورها در قدرتهای مختلف می توان از جداول 2 و3 استفاده کرد .

شرح جدول شماره 2 :

اين جدول از 9 ستون تشکيل شده است . ستونهای اول و دوم قدرت مو تور ها را بر حسب کيلو وات و اسب بخار برای و لتا ژ220 تا 240 ولت نشان می دهند . ستون سوم و چهارم قدرت موتور ها را برای ولتاژ خطی 380 ولت مشخص می کنند وستون پنجم و ششم قدرت موتورها را برای ولتاژ خطی 415 تا 440 ولت مشخص می کنند ستون هفتم جريان کنتا کتور را برای قدرتهای مورد نظر نشان می دهد و ستون هشتم جريان بی متال لازم را برای موتور مورد نظر مشخص می کند و با لا خره ستون نهم فيوز مورد نياز را مشخص می کند ا ين جدول برای موتورهايی مورد استفاده قرار می گيرد که به صورت مستقيم به شبکه برق متصل شوند .برای مثال موتور KW 22 يا30HP  مورد نظر است برای انتخاب وسايل مورد نياز در ستونی که بالای ان ولتاژ 380 ولت مشخص شده عددkw  22و30HP را پيدا می کنيم .سپس رو به روی ان عدد 63 را برای جريان کنتا کتور و عدد 50-38 را برای جريان بی متال و 63-50 را برای

جريان فيوز پيدا می کنيم

جريان فيوز جريان بی متان جريان کنتا کتور ولتاژV 440 -415 ولتاژ V 380            ولتاژ V 240- 220
A A A HP KW HP KW HP KW
2 6/1-1 9 5/ . 37/
4-2 5/2 – 6/1 9 75/ . 55/ 5/ . 37/ .
4-2 5/2 9/1 9 1 75/ . 1 75/
6-4 4- 5/2 9 5/1 1/1 5/1 1/1 75/ . 55/ .
6-4 4-5/2 9 2 5/1 2 5/1 1 75/ .
8-6 6-4 9 3 2/2 3 2/2 5/1 1/1
12-8 6-4 9 4 3 4 3 2 5/1
12-8 8-5/5 9 5 7/3
12-10 10/7 16 5/5 4 3 2/2
16-12 13-10 16 5/7 5/5 5/7 5/5 4 3
20-16 15-13 16 10 5/7 10 5/7 5/5 4
20-16 18-13 16 5/12 9
25-20 25-18 25 5/13 10 5/7 5/5
25 25-18 25 15 11 15 11
40-32 32-23 40 20 15 20 15 10 5/7
40 40-30 40 25 5/18 25 5/18 5/13 10
40 40-30 40 30 22 15 11
63-50 50-38 63 35 25 30 22
63 57-48 63 40 30 20 15
63 57-48 63 45 33 40 30 25 5/18
63 66-75 63 50 37
80 80-66 80 60 45 50 37 30 22
100 105-75 125 70 50 60 45
125 125-95 125 80 59 75 55 40 30
125 125-95 125 90 65
160 160-120 200 100 75 100 75 50 37
160 160-120 200 60 45
200 200-150 200 125 90 125 90 75 55
250 250-160 260 150 110 150 110
250 250-160 260 175 132
250 315-200 260 200 150 175 132 100 75
315 400-250 450 225 165 220 160 125 90
400 400-250 450 250 185 150 110
400 500-315 450 300 220 270 200
500 500-315 450 350 250 300 220 175 132
630 630-400 630 400 290 350 315 220 160
630 800-500 630 430 315

شرح جدول 3 :

اين جدول مثل جدول شما ره 2 داری 9 ستون و مشخصات هر ستون مثل ستونهای جدول شماره 2 است .با اين تفاوت که اين جدول برای موتور های اسنکرون موتور قفسه ای مورد استفاده قرار می گيرد که راه اندازی ان به صورت ستاره مثلث باشد مثا ل قبل يعنی 22KW يا30HP رادر نظر می گيرد . طبق روش قبلی کنتا کتور مورد نياز 40 امپر و بی متال ان 32-23 امپر و فيوز مورد نياز 63-50  امپر خواهد بود . علت اين که امپر کنتا کتور و بی متا ل کاهش يافته اين است که در اتصال دائم کار موتور است جريان مصرفی موتور از دو کنتا کتور به صورت مو ازی عبور می کند

شناسايی کنتا کتها ی کنتا کتور در قسمتهای کنتاکتور

جريان فيوز جريان بی متان جريان کنتا کتور ولتاژV 440 – 415 ولتاژV 380 ولتاژV 240 – 220
A A A HP KW HP KW HP KW
16 7-10 12 10 7/5 10 7/5 5/5 4
20 7-10 12 12/5 9
20 10-13 12 13/5 10 7/5 5/5
25 13-18 16 15 11 15 11
32 13-18 16 20 15 20 15 10 7/5
40 18-25 25 25 18/5 25 18/5 13/5 10
40 18-25 25 15 11
50 18-25 25 30 22
50-63 23-32 40 30 22
63 23-32 40 35 25 20 15
63 30-40 40 40 30 40 30 25 18/5
80 30-40 40 45 33
80 30-40 40 50 37
80 38-50 63 50 37 30 22
100 38-50 63 60 45
100 48-57 63 70 50 60 45
125 57-66 63 80 58 75 55 40 30
125 60-80 80 90 65 50 37
160 75-105 125 100 75 100 75 60 45
200 75-105 125 125 90
200 95-125 125 125 90 75 55

هر کنتا کتور به طور متو سط دارای سه کنتا کت قدرت برای تعذيه مصرف کننده با شماره های (1و2) و(3و4 ) و(5و6) می با شد اين کنتا کها از نظر شکل ظا هری با کنتا کتهای ديگر فرق دارند واز انها بز رگتر می با شند به عبارت ديگر می توا نيم بگوئيم در هر کنتا کتور پيچهای (1 و3 و5 ) ورودی مدار قدرت و(2 و4 و6 ) خروجی مدار قدرت می باشند با شند همچنين هر کنتا  کتور دارای تعداد ی کنتا کت باز و بسته فرمان می باشد که کنتا کتهای فر مان

جريان ضعيفی را از خود عبور می د هند و در طراحی مدار فرمان مورد استفاده قرار می گيرند . هر کنتا کت بسته در مدار فر مان با شماره (1و2 )و کنتا کت باز با شماره (3و4 )مشخص می شود ولی عملا بر روی کنتا کتورها شماره های کنتا کتهای  فرمان دو رقمی می باشند مثلا (13 و14 ) در اين حالت رقم اول از سمت چپ شماره رديف کنتا کت

فر ما ن و رقم دوم از سمت چپ باز يا بسته بوده کنتا کت را مشخص می کند به عنوان مثال اين کنتا کت

رقم يک يعنی اولين کنتا کت مدار فر ما ن و ا عد اد (3و4 )

مشخصه باز بودن کنتا کت می با شد .

معمولا بر روی پلا ک کنتا کتورها تعداد کنتا کتهای باز و بسته فر ما ن معلوم می شود که کنتا کتهای باز را با علامت

(NO)و کنتا کتهای بسته را با علا مت (NC) مشخص می کنند . مثلا اگر بر روی پلاک کنتا کتور ی نو شته شده باشد

(2NO+2NC) يعنی اين کنتا کتور دارای دو کنتا کت باز فرمان می با شد . دو سر بو بين کنتا کتور را با حرو ف A2,A1 يا (a,b)مشخص می کنند . شکل زير نشان دهنده بوبين کنتا کتور و محل وصل سيم به پيچها را نشان

می د هد :

شکل زير کنتا کتهای قدرت و فر مان و دو سر بو بين کنتا کتور را نشان می دهد

در نقشه های مدار های کنتا کتوری معمولا جدولی در زير بوبين هر کنتا کتور رسم می شود که اين جدول تعداد

کنتا کتهای قدرت و کنتا کتهای بسته و باز فرمان مورد استفاده قرار گر فته را مشخص می کند در اين جدول حرف

(H)معرف کنتا کتها ی قدرت (S)معرف کنتا کتهای باز فر مان و حرف (O)معر ف کنتا کتهای بسته فر ما ن می با شد

و نشان می دهند که اين کنتا کتها در  کدام مسير از نقشه به کار رفته اند

انواع نقشه ها در مدار ات کنتا کتوری :

! ) نقشه فنی يا تک خطی

يک ديد کلی در باره مدار مورد نظر را به بيننده می د هد اين نقشه جز ئيات مر بو ط به مدار را به طور ساده با استفاده از علا ئم اختصا صی نشان می د هد . مثلا نمای فنی راه اندازی يک الکتر و موتور سه فاز ا سنکرون ا لقا ئی رو تور قفسی با استفا ده از کنتا کتورو رله حرارتی بصورت شکل رو برو می با شد.

قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور ” قسمتهای کنتاکتور “